Odbiorniki i detektory

Odbiornik laserowy do niwelatora rotacyjnego (obrotowego) to detektor wykrywający obracającą się wiązkę lasera w zasięgu do promienia 150–250 m, czyli na odległość niedostępną dla samego oka. Urządzenie mocuje się na łacie lub statywie i sygnalizuje trafienie w płaszczyznę dźwiękiem oraz podświetlanym wyświetlaczem, z dokładnością do ok. ±1 mm. Bez odbiornika niwelator obrotowy działa czytelnie tylko na kilkanaście–kilkadziesiąt metrów w pomieszczeniu, dlatego na otwartej budowie detektor jest elementem obowiązkowym, nie opcjonalnym.

Czujnik laserowy z wiązką czerwoną, jak model Nivel System z tej oferty, ma fotodiodę dostrojoną do pasma ok. 635 nm, czyli długości fali standardowego lasera budowlanego. Gdy wiązka trafi w okno odbiorcze, urządzenie sygnalizuje to dźwiękiem oraz podświetlanym wyświetlaczem ze strzałką wskazującą kierunek korekty wysokości, z dokładnością rzędu ±1 mm. Czujnik do wiązki czerwonej nie odczyta lasera zielonego (ok. 532 nm), chyba że to model uniwersalny, dlatego dobiera się go do koloru konkretnego niwelatora.

Na otwartej przestrzeni odbiornik laserowy współpracujący z laserem liniowym lub krzyżowym rozszerza zasięg roboczy do ok. 50–70 m, a przy niwelatorze obrotowym — do promienia 150–250 m, czyli nawet kilkuset metrów średnicy. Rzeczywisty zasięg zależy od klasy lasera, czułości detektora oraz warunków oświetleniowych — w pełnym słońcu bywa mniejszy niż w cieniu lub o zmierzchu. Dokładne wartości dla konkretnego zestawu podajemy na kartach produktów Nivel System i BMI.

Odbiornik do lasera czerwonego jest dostrojony do pasma ok. 635 nm i sprawdza się w standardowych warunkach budowlanych, natomiast odbiornik do lasera zielonego (ok. 532 nm) współpracuje z wiązką, która dla oka jest nawet kilkukrotnie lepiej widoczna, co ułatwia pracę w jasnym otoczeniu i na większych odległościach. Oba typy mierzą trafienie w płaszczyznę z podobną dokładnością do ok. ±1 mm — różni je głównie zakres światła, na jaki reaguje fotodioda, dlatego kolor detektora musi odpowiadać kolorowi lasera.

Odbiornik laserowy jest zaprojektowany właśnie do pracy na zewnątrz, gdzie sama wiązka lasera ginie w świetle dnia już po kilkunastu metrach. Fotodioda detektora wychwytuje impuls lasera niezależnie od jasności otoczenia, dlatego przy niwelatorze obrotowym utrzymuje zasięg roboczy rzędu 150–250 m nawet w pełnym słońcu. W bardzo silnym nasłonecznieniu zasięg bywa nieco mniejszy niż w cieniu, dlatego przy dużych odległościach warto dobrać klasę lasera do warunków pracy.

Dobór odbiornika do niwelatora rotacyjnego Nivel System zaczyna się od koloru wiązki — czerwonej (ok. 635 nm) lub zielonej (ok. 532 nm) — bo detektor musi być dostrojony do tego samego zakresu światła co laser. Drugim kryterium jest sposób mocowania: zacisk na łacie niwelacyjnej do odczytu z podziałką albo uchwyt na statywie z gwintem 5/8". Przy pracy na dużych powierzchniach, w promieniu 150–250 m, wybierz detektor przeznaczony do niwelatorów obrotowych, a nie tylko do laserów liniowych.

Detektor lasera montuje się zarówno na łacie niwelacyjnej, jak i na statywie — wybór zależy od rodzaju wykonywanych prac. Na łacie z podziałką zacisk odbiornika pozwala odczytać wysokość względem gruntu w jednym kroku, co przyspiesza pracę w terenie. Na statywie z gwintem 5/8" detektor pracuje w stałym punkcie, np. przy dłuższym pomiarze bez przemieszczania się. Oba sposoby montażu dają porównywalną precyzję odczytu, do ok. ±1 mm, więc wybór to kwestia metody pracy, nie jakości pomiaru.

Poza klasyczną niwelacją na budowie detektor lasera wykorzystuje się przy montażu sufitów podwieszanych i instalacji, wytyczaniu wysokości fundamentów oraz kontroli poziomu w pracach ziemnych i rolnictwie, gdzie maszyny wykorzystują sygnał z odbiornika do sterowania osprzętem. Sprawdza się też przy prostszych pracach wykończeniowych, jak układanie glazury czy montaż zabudów, gdy laser pracuje na dystansie większym niż kilkanaście metrów w pomieszczeniu. Zasięg do 150–250 m sprawia, że detektor bywa używany również poza typową geodezją.